Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι από τον Λεωνίδα Δούκισσα, στο πλαίσιο του 20th World Conference of the Spatial Econometrics Association.
Ο Giuseppe Arbia είναι Ιταλός στατιστικός και αναγνωρίζεται διεθνώς ως μία από τις κορυφαίες προσωπικότητες στη Χωρική Στατιστική και τη Χωρική Οικονομετρία. Είναι Καθηγητής Οικονομικής Στατιστικής στο Università Cattolica del Sacro Cuore και κάτοχος διδακτορικού διπλώματος από το University of Cambridge. Η συνεισφορά του υπήρξε καθοριστική στη γεφύρωση της στατιστικής θεωρίας με την οικονομετρική μεθοδολογία και την ανάλυση χωρικών δεδομένων.
Η ερευνητική του δραστηριότητα είναι ιδιαίτερα εκτεταμένη και περιλαμβάνει οκτώ βιβλία και περισσότερα από 100 επιστημονικά άρθρα για τη χωρική εξάρτηση και ετερογένεια, την περιφερειακή σύγκλιση, τη χωρική συγκέντρωση των οικονομικών δραστηριοτήτων και τη χωρική μικροοικονομετρία. Μεταξύ των πιο γνωστών έργων του ξεχωρίζει το A Primer for Spatial Econometrics, ένα εισαγωγικό σύγγραμμα αναφοράς για το πεδίο, η δεύτερη έκδοση του οποίου περιλαμβάνει εφαρμογές σε R, Stata και Python.
Παράλληλα, ο Arbia διαδραματίζει κεντρικό θεσμικό ρόλο στην ανάπτυξη του κλάδου. Είναι πρόεδρος της Spatial Econometrics Association από το 2006, ενώ η παρουσία του συνδέεται με σημαντικές πρωτοβουλίες, μεταξύ των οποίων το Spatial Econometrics Advanced Institute και το Journal of Spatial Econometrics.
Στη συζήτηση που ακολουθεί, μιλά για την προσωπική του διαδρομή προς τη χωρική ανάλυση και εξηγεί γιατί τα δεδομένα δεν μπορούν να εξετάζονται ανεξάρτητα από τον τόπο στον οποίο αναφέρονται. Η συζήτηση καλύπτει τις θεωρητικές βάσεις του πεδίου, τη συμβολή της Spatial Econometrics Association, τη σημασία της R και της Python και τη μεγάλη μελλοντική πρόκληση του αντικειμενικού προσδιορισμού της χωρικής εγγύτητας.
Ακαδημαϊκό προφίλ του Giuseppe Arbia
Από τους χάρτες στη χωρική ανάλυση
Λεωνίδας Δούκισσας: Καθηγητή Arbia, το έργο σας υπήρξε κεντρικό για την ανάπτυξη της χωρικής στατιστικής και της χωρικής οικονομετρίας. Πώς ξεκίνησε το ενδιαφέρον σας για τον ρόλο του χώρου στη στατιστική και οικονομετρική ανάλυση;
Giuseppe Arbia: Για να σας πω την αλήθεια, το ενδιαφέρον μου ξεκίνησε επειδή από παιδί ήμουν λάτρης των χαρτών. Πάντα κοιτούσα χάρτες. Μου αρέσει να περπατώ στα βουνά και να συμβουλεύομαι τους χάρτες ή να τους παρατηρώ όταν ταξιδεύω με το αυτοκίνητο. Έτσι εξοικειώθηκα από νωρίς με την ανάγνωσή τους.
Όταν αποφοίτησα, το 1981, αναζητούσα ένα νέο αντικείμενο στο οποίο θα μπορούσα να αφιερώσω την ερευνητική μου προσοχή, επειδή αισθανόμουν ότι όλα όσα είχα διδαχθεί είχαν φτάσει σε ένα στάδιο όπου δύσκολα μπορούσε να ειπωθεί κάτι νέο.
Εκείνη την εποχή η ανάλυση χρονοσειρών αποκτούσε μεγάλη δημοτικότητα. Είναι δύσκολο να το πιστέψει κανείς σήμερα, αλλά στη δεκαετία του 1980 τα περισσότερα βιβλία οικονομικών περιείχαν ελάχιστες αναφορές στις χρονοσειρές — πόσο μάλλον στον χώρο. Άρχισα, λοιπόν, να μελετώ χρονοσειρές και αυτοπαλίνδρομα υποδείγματα και στη συνέχεια συνάντησα το βιβλίο Space-Time Series Analysis του Bob Bennett, γεωγράφου στο Cambridge.
Του έγραψα μια χειρόγραφη επιστολή —δεν υπήρχε διαδίκτυο τότε— και εκείνος μου απάντησε και με προσκάλεσε να τον επισκεφθώ στο Cambridge. Έμεινα εκεί για έναν χρόνο και στη συνέχεια μου πρότεινε να παραμείνω για δύο ακόμη χρόνια, προκειμένου να εκπονήσω το διδακτορικό μου. Έτσι ξεκίνησαν όλα.
Γιατί έχει σημασία ο χώρος;
Λεωνίδας Δούκισσας: Γιατί έχει σημασία ο χώρος στη στατιστική και οικονομετρική ανάλυση;
Giuseppe Arbia: Τα πάντα συμβαίνουν στον χώρο και τον χρόνο. Όλες οι οικονομικές αποφάσεις των οικονομικών δρώντων επηρεάζονται από το περιβάλλον στο οποίο βρίσκονται. Όταν αποφασίζετε να πάτε σε ένα εστιατόριο ή να αγοράσετε ένα σπίτι, κάθε οικονομική απόφαση πρέπει να λαμβάνει υπόψη τον χώρο, επειδή απαιτεί τη μετακίνηση από έναν τόπο σε έναν άλλο. Επομένως, η δυναμική της γεωγραφίας είναι εξαιρετικής σημασίας για τα οικονομικά.
Χωρική στατιστική και χωρική οικονομετρία
Λεωνίδας Δούκισσας: Πώς θα εξηγούσατε τη σχέση μεταξύ χωρικής στατιστικής και χωρικής οικονομετρίας σε νέους ερευνητές;
Giuseppe Arbia: Είναι μια καλή ερώτηση, επειδή τα όρια μεταξύ των δύο επιστημονικών κλάδων δεν είναι απολύτως σαφή. Σε γενικές γραμμές, η χωρική στατιστική είναι ευρύτερη: περιλαμβάνει όλες τις μεθόδους ανάλυσης δεδομένων που κατανέμονται στον χώρο.
Η χωρική οικονομετρία, ως εφαρμογή της χωρικής στατιστικής στα οικονομικά, προϋποθέτει συνήθως την ύπαρξη ενός θεωρητικού υποδείγματος το οποίο θέλουμε να ελέγξουμε. Αντίθετα, στη χωρική στατιστική δεν είναι πάντοτε απαραίτητο να υπάρχει ένα τέτοιο υπόδειγμα.
Υπάρχει ένας στενός ορισμός της χωρικής οικονομετρίας, σύμφωνα με τον οποίο αφορά κυρίως υποδείγματα γραμμικής παλινδρόμησης που εφαρμόζονται σε χωρικά δεδομένα. Όταν, όμως, δημιουργήσαμε τη Spatial Econometrics Association το 2006, υιοθετήσαμε στο καταστατικό έναν ευρύτερο ορισμό: όλες τις μεθόδους που συμβάλλουν στην κατανόηση των οικονομικών φαινομένων.
Είκοσι χρόνια Spatial Econometrics Association
Λεωνίδας Δούκισσας: Ως πρόεδρος της Spatial Econometrics Association, πώς αξιολογείτε τον ρόλο της Ένωσης στην ανάπτυξη του πεδίου κατά τα τελευταία είκοσι χρόνια;
Giuseppe Arbia: Είμαι πολύ υπερήφανος για όσα έχουν συμβεί. Χθες, στο συνέδριο, παρουσίασα ένα γράφημα με τον αριθμό των δημοσιεύσεων στο πεδίο από το 1974 μέχρι σήμερα. Μετά τη δημιουργία της Ένωσης, το 2006, παρατηρείται μια δραματική αύξηση των δημοσιεύσεων. Εκείνη την εποχή υπήρχαν ίσως 10 έως 15 άρθρα τον χρόνο· σήμερα υπάρχουν περισσότερα από 1.000 ετησίως. Ένα μέρος αυτής της επιτυχίας ανήκει στην Ένωση.
R, Python και νέοι ερευνητές
Λεωνίδας Δούκισσας: Τι συμβουλή θα δίνατε σε νέους ερευνητές που εργάζονται με χωρικά δεδομένα και με το οικοσύστημα ανοικτού κώδικα, συμπεριλαμβανομένων της R και της Python;
Giuseppe Arbia: Είναι αδύνατο σήμερα να φανταστεί κανείς την έρευνα χωρίς την R και την Python. Η σημασία τους έγκειται στη δυνατότητα εφαρμογής νέων τεχνικών και μεθοδολογιών, αλλά και στη μεγάλη πρόοδο των υπολογιστικών εργαλείων.
Πολλές από τις σύγχρονες μεθόδους είναι ιδιαίτερα απαιτητικές υπολογιστικά και δεν θα μπορούσαν να εφαρμοστούν στο παρελθόν. Αυτό ισχύει γενικότερα για την ανάλυση εμπειρικών δεδομένων. Θα συμβούλευα, επομένως, κάθε φοιτητή και νέο ερευνητή να αποκτήσει επάρκεια στους υπολογιστές και στον προγραμματισμό.
Η μεγάλη πρόκληση της επόμενης δεκαετίας
Λεωνίδας Δούκισσας: Πώς βλέπετε το μέλλον της χωρικής στατιστικής και της χωρικής οικονομετρίας κατά την επόμενη δεκαετία;
Giuseppe Arbia: Είναι μια πολύ δύσκολη ερώτηση. Μέχρι σήμερα, οι μέθοδοι της χωρικής οικονομετρίας εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τον προσδιορισμό εργαλείων όπως ο πίνακας συνδεσιμότητας. Πρόκειται για ένα τεχνικό εργαλείο που ενσωματώνει την τοπολογία, αλλά ο ορισμός του είναι πάντοτε σε κάποιον βαθμό υποκειμενικός.
Πιστεύω ότι η μεγάλη πρόκληση για το μέλλον είναι να ξεπεραστεί αυτός ο περιορισμός, ώστε η απόφαση σχετικά με το «ποιος είναι κοντά σε τι» να προσδιορίζεται με έναν αντικειμενικό τρόπο.
Κλείσιμο
Λεωνίδας Δούκισσας: Καθηγητή Arbia, σας ευχαριστώ θερμά για αυτή τη συζήτηση. Είναι μεγάλη τιμή για το Hellenic Spatial Statistics Lab να φιλοξενεί τις σκέψεις και την οπτική σας.
Giuseppe Arbia: Η τιμή είναι δική μου. Σας ευχαριστώ πολύ.