Αντικείμενο της μελέτης
Η εργασία εξετάζει τη διαχρονική και χωρική εξέλιξη της διαπροσωπικής —και ενδοπεριφερειακής— εισοδηματικής ανισότητας στις ελληνικές περιφέρειες κατά την περίοδο 2002–2019.
Κεντρικό ερώτημα αποτελεί το πώς μεταβλήθηκαν η κατανομή του εισοδήματος και οι περιφερειακές διαφοροποιήσεις πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την οικονομική κρίση, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο η ανισότητα συνδέεται με βασικά χαρακτηριστικά της περιφερειακής οικονομίας.
Δεδομένα και μεθοδολογική προσέγγιση
Η ανάλυση βασίζεται σε εξατομικευμένα δεδομένα δηλωθέντος εισοδήματος και συνδυάζει διαφορετικά μέτρα και εργαλεία διερεύνησης της εισοδηματικής κατανομής:
- τον συντελεστή Gini, με διαστήματα εμπιστοσύνης μέσω bootstrap,
- τα εισοδηματικά ποσοστημόρια q20, q50 (διάμεσος) και q80,
- τη συγκριτική αποτύπωση των κατανομών εισοδήματος στον χρόνο και μεταξύ των περιφερειών,
- τη διερεύνηση της σχέσης της ανισότητας με το περιφερειακό κατά κεφαλήν ΑΕΠ, την ανεργία και το διάμεσο εισόδημα.
Η προσέγγιση επιτρέπει την παράλληλη ανάγνωση της εθνικής τάσης και των διαφοροποιημένων περιφερειακών διαδρομών, χωρίς να συγχέει τις στατιστικές συσχετίσεις με αιτιώδεις σχέσεις.
Βασικά ευρήματα
Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν μια σαφή τομή πριν και μετά την οικονομική κρίση. Ειδικότερα:
- πριν από την κρίση, η άνοδος των διάμεσων εισοδημάτων συνοδεύεται από σχετικά σταθερή εισοδηματική ανισότητα,
- μετά το 2012, η πτώση των εισοδημάτων συνδυάζεται με έντονη αύξηση του συντελεστή Gini σε όλες τις περιφέρειες,
- από το 2014 και έπειτα, τα διάμεσα εισοδήματα σταθεροποιούνται σε επίπεδα χαμηλότερα από την προ κρίσης κορύφωση, ενώ η ανισότητα παραμένει επίμονα υψηλή,
- η εθνική εικόνα συγκαλύπτει ουσιαστικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των περιφερειών, τόσο ως προς το επίπεδο του εισοδήματος όσο και ως προς την ένταση της ανισότητας,
- το υψηλότερο περιφερειακό κατά κεφαλήν ΑΕΠ συνδέεται με χαμηλότερη διαπροσωπική εισοδηματική ανισότητα, ενώ η υψηλότερη ανεργία συνδέεται σταθερά με μεγαλύτερη ανισότητα.
Η συνολική εικόνα παραπέμπει σε μια μεταβολή του καθεστώτος κατανομής μετά την κρίση: χαμηλότερα εισοδήματα και υψηλότερη ενδοπεριφερειακή ανισότητα.
Επιπτώσεις για την περιφερειακή πολιτική
Η μελέτη υπογραμμίζει ότι η περιφερειακή ανάπτυξη δεν μπορεί να αξιολογείται αποκλειστικά με όρους συνολικής οικονομικής επίδοσης. Η εξέλιξη του κατά κεφαλήν ΑΕΠ χρειάζεται να εξετάζεται μαζί με τον τρόπο με τον οποίο το εισόδημα κατανέμεται στο εσωτερικό κάθε περιφέρειας και με τις συνθήκες της περιφερειακής αγοράς εργασίας.
Τα ευρήματα ενισχύουν την ανάγκη για χωρικά στοχευμένες και κοινωνικά συμπεριληπτικές πολιτικές, προσαρμοσμένες στις διαφορετικές αφετηρίες, τις παραγωγικές δομές και τις κοινωνικές συνθήκες των ελληνικών περιφερειών.
Προτεινόμενη βιβλιογραφική αναφορά
Doukissas, L., Pantazis, P., Psycharis, Y., & Politis, K. (2026). The spatiotemporal dynamics of interpersonal income inequality: Empirical evidence from the Greek regions. Regional Science Policy & Practice, 18(9), 100334. https://doi.org/10.1016/j.rspp.2026.100334
Σχετικό περιεχόμενο στο HSSL
Η δημοσίευση εντάσσεται στη συστηματική ενασχόληση της ερευνητικής ομάδας του HSSL με τη χωρική διάσταση των εισοδηματικών ανισοτήτων, την περιφερειακή ανάπτυξη και την εδαφική συνοχή.